Parlament Europejski kieruje umowę UE–Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości

21 stycznia 2026 roku Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie umowy handlowej UE–Mercosur. Zakłada ona zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o ocenę zgodności porozumienia z unijnymi traktatami. Wniosek dotyczy trybu podpisania i zakresu kompetencji instytucji UE.

Umowy z krajami Mercosur – Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem – zostały podpisane 17 stycznia w paragwajskim Asunción. Sygnatariuszem ze strony Unii był komisarz ds. handlu Maroš Šefčovič. W ceremonii uczestniczyli także przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa.

Część europosłów, w tym polscy przedstawiciele, krytycznie ocenia porozumienie. Ich zdaniem umowa może uderzyć w europejskie rolnictwo, zwłaszcza w Polsce. Wskazują na ryzyko napływu tańszych produktów z Ameryki Południowej, które nie spełniają unijnych norm zdrowotnych i środowiskowych. Pojawiają się także obawy o destabilizację cen na rynku żywności.

Adam Bielan z Prawa i Sprawiedliwości ocenia, że umowa jest niekorzystna dla rolników i konsumentów. Zwraca też uwagę na aspekt geopolityczny. Jego zdaniem porozumienie pośrednio wspiera Rosję, ponieważ Brazylia jest jednym z głównych importerów rosyjskich nawozów, zakazanych w Unii Europejskiej.

Parlament Europejski głosował nad dwiema rezolucjami w tej sprawie. Jedna z nich została przyjęta niewielką większością głosów. Teraz europosłowie czekają na opinię Trybunału Sprawiedliwości UE. Dopiero po niej Parlament będzie mógł zdecydować, czy wyrazić zgodę na umowę, czy ją odrzucić.

Wątpliwości budzi także fakt, że porozumienie składa się z dwóch dokumentów: umowy o partnerstwie oraz tymczasowej umowy handlowej. Ma to znaczenie dla procesu ratyfikacji i podziału kompetencji między UE a państwa członkowskie. Krytycy podnoszą, że w sprawach takich jak bezpieczeństwo żywnościowe powinna obowiązywać jednomyślność.

Adam Bielan i Jadwiga Wiśniewska apelują, by skierowanie sprawy do TSUE zawiesiło stosowanie umowy. Wzywają także polski rząd do złożenia własnej skargi. Obawiają się, że Komisja Europejska będzie próbowała wprowadzić porozumienie w życie tymczasowo.

Krytyczne głosy płyną również z innych ugrupowań, w tym z PSL i Koalicji Obywatelskiej. Krzysztof Hetman podkreśla, że problemem nie jest tylko import z Mercosuru, ale zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i pozycji polskich producentów, którzy dziś z powodzeniem eksportują żywność do krajów UE.

Dane KOWR pokazują, że w 2025 roku eksport polskich produktów rolno-spożywczych wyraźnie wzrósł. Aż 75 procent trafia na rynek unijny. Zdaniem europosłów napływ tańszych towarów spoza UE może wypchnąć polskie produkty i doprowadzić do spadku cen.

Komisja Europejska broni umowy. Podkreśla, że handel z Mercosurem już teraz przekracza 110 mld euro rocznie, a porozumienie ma zwiększyć eksport UE, zwłaszcza w sektorze motoryzacyjnym, maszynowym i chemicznym. KE zapewnia też, że w umowie zapisano mechanizmy ochronne dla rolnictwa oraz wzmocnione kontrole jakości.

Andrzej Halicki z KO zaznacza, że kluczowe jest zapewnienie równych zasad konkurencji. Jego zdaniem produkty spoza UE muszą spełniać te same normy, co europejskie. Bez tego umowa nie będzie sprawiedliwa ani bezpieczna dla konsumentów i rolników.

Decyzja Parlamentu Europejskiego oznacza, że los umowy UE–Mercosur pozostaje otwarty. Ostateczne rozstrzygnięcie zależeć będzie od opinii Trybunału Sprawiedliwości UE oraz dalszych decyzji instytucji unijnych.